Rydym yn defnyddio cwcis ar y wefan hon i wella sut mae'n gweithio a sut mae'n cael ei ddefnyddio.      Rheoli   |   Polisi preifatrwydd

Accept & Continue
 

Rachel Taylor-Beales yn trafod Stone’s Throw: Lament Of The Selkie Wedi ei bostio ar 30 Medi 2019

Rachel Taylor-Beales on Stone’s Throw: Lament Of The Selkie

Stori gefndirol Stone’s Throw: Lament Of The Selkie gan Rachel Taylor-Beale

"Ces i fy ngwahodd gan Ganolfan Gelfyddydau Chapter i ysgrifennu rhywfaint am stori gefndirol fy sioe newydd, Stone's Throw: Lament Of The Selkie. A minnau wedi bod yn gantores-gyfansoddwraig ac yn artist teithiol llawn amser ers ugain mlynedd, dyma fy ngham cyntaf i fyd y theatr, ac rydw i'n falch iawn o fod wedi cael cefnogaeth Cyngor Celfyddydau Cymru er mwyn creu'r darn. 

Daeth y syniad o gywaith sy'n adrodd stori gan ganolbwyntio ar ail-greu mytholeg selkie yn ôl yn 2011, pan gyflwynodd y gyfansoddwraig Gillian Stevens fi i chwedlau llên gwerin y morlo-bobl yma sy'n newid eu ffurf. Ond byr fu oes y prosiect cychwynnol yma, oherwydd ymhen rhai misoedd roeddwn i'n methu symud ac yn gaeth i'r tŷ ar ôl cael anafiadau i fy nghlun a fy nghefn ar ôl cwympo oddi ar y llwyfan pan oeddwn ar daith yng nghefn gwlad yr Eidal. Roedd y gwymp ei hunan yn ddigon trawmatig, ond beth waethygodd y cyfan oedd y ffaith fy mod i hefyd yn feichiog ers 24 wythnos pan ddigwyddodd hyn. 

Dywedodd fy nghydymaith Dylan Fowler na fyddai byth yn anghofio'r sŵn wnaeth fy nghorff wrth daro'r ddaear – llawr o gerrig marmor... Teimlais binnau bach yn mynd i fyny ac i lawr fy asgwrn cefn. Yn ffodus, ni anafwyd fy mabi, roeddwn i wedi troi a glanio ar fy nghlun a fy nghefn, yn hytrach na fy mol... ond effeithiodd y ddamwain arna i'n fawr. Roedd y meddygon yn amau bod ysigiad ar fy nghlun, ac roedd fy nghyhyrau yn cloi mewn gwingfeydd, gan olygu bod fy symudedd wedi'i gyfyngu'n sylweddol drwy gyfnod fy meichiogrwydd ac wedi hynny. Cafodd y gwymp yma effaith ddomino... Dyna oedd y don drawma gyntaf o sawl un a ddigwyddodd yn ystod y misoedd canlynol, a arweiniodd at gymhlethdodau difrifol yn yr enedigaeth a phroblemau iechyd ôl-enedigol... Ac yn y pen draw fe gymerodd flynyddoedd i fi wella. Roedd adeg pan oedd fy nghyhyrau wedi crebachu cymaint fel mai prin oeddwn i'n gallu cadw nodyn mewn tiwn – a byddai fy nghefn yn dechrau gwingo ar ôl dal gitâr am 30 eiliad. Ro'n i'n pryderu na fyddwn i'n gallu teithio a chwarae cerddoriaeth eto. A dyna lle daw'r selkies yn rhan o'r stori... Yn ystod y cyfnod yma, dechreuais ail-ymweld â chwedlau llên gwerin, ac yn fuan iawn ro'n i'n uniaethu â llawer o'r themâu a oedd yn ymddangos yn y chwedlau hynafol yma. Bu i'r stori am selkie yn canfod ei hunan yn sownd ar y tir ar ffurf person, yn methu â dychwelyd i'w chyflwr fel morlo, daro dant gyda fy ymdeimlad fy hunan o fod yn sownd yng nghyfygniadau fy nghorff toredig fy hunan... Yn araf, dechreuais ysgrifennu fy mhedwaredd albwm unigol – proses a gymerodd dair blynedd arall i'w chwblhau, ac ochr yn ochr â hyn daliais i weithio ar fy adferiad corfforol a meddyliol fy hunan. Gwahoddais yr actor-gyfansoddwraig Lucy Rivers i chwarae'r ffidil ar yr albwm, a dyma pryd y dechreuon ni drafod perfformio'r caneuon mewn ffordd fwy theatraidd. 

Yna, un noson yn 2017, fe ysgrifennais 10,000 o eiriau, stori lawn am yr holl ddigwyddiadau wnaeth fy natod. Yn betrusgar, cyhoeddais yr adrannau fel blogiau, a chefais ymateb digynsail gan fenywod a oedd yn uniaethu gyda fy stori. Dechreuais dderbyn negeseuon gan fenywod o bedwar ban byd, yn rhannu eu straeon nhw gyda fi. Dechreuais deimlo bod angen i'r straeon hyn gael llwyfan cyhoeddus, gan mai prin y caiff pwnc trawma genedigaeth ei archwilio ar y llwyfan, ac yn aml mae'n dal i gael ei weld fel pwnc tabŵ. Felly y llynedd, 2018, ymunais â Lucy Rivers mewn prosiect ymchwil a datblygu i archwilio'r syniad o gyfuno fy mhrofiadau fy hunan gydag ail-gread cyfoes o lên-gwerin selkie. Ochr yn ochr â hyn, gwahoddais fenywod i anfon eu straeon eu hunain yn ymwneud â genedigaeth a hunaniaeth ata i, ac o'r diwedd, yr hydref yma, rydyn ni'n creu'r sioe hyd llawn...

Cyfarwyddwyd y perfformiad gan Louise Osborn a bydda i a'r actor-gyfansoddwraig lwyddiannus, Lucy Rivers, yn ymddangos ynddo. Mae'n cyfuno cerddoriaeth, caneuon, gair llafar a chwedleua, gyda thafluniau gweledol mawr yn gefndir, a recordiadau gair am air pwrpasol o straeon genedigaethau menywod a safbwyntiau ehangach am hunaniaeth. Mae'r sioe yma'n archwiliad clòs sy'n aflonyddu, ond yn calonogi yn y pen draw, o'r broses barhaus o ail-adeiladu ar ôl profiad o drawma."

Bydd Stone’s Throw, Lament Of the Selkie yn Chapter rhwng 11 a 12 Hydref. Tocynnau nawr ar gael
 

Gwylio rhagflas

Conversations