Mae Chapter yn cyflwyno In a thread of air, arddangosfa fawr gyntaf Imogen Stidworthy ym Mhrydain ers dros ddegawd.

Ers dros ddeng mlynedd ar hugain, mae gwaith Stidworthy yn edrych ar wahanol ffurfiau ar leisio, gan fyfyrio ar ystyr bod â llais ac ystyr gwrando. Mae ei gwaith yn datblygu drwy dreulio amser gyda phobl sy’n ymgorffori gwahanol ffyrdd o fod. Yn ffurfiau soniarus a gofodol ei gosodweithiau a'i ffilmiau, caiff gwahaniaeth ei ymgorffori mewn sawl cywair o gyfathrebu. Mae'r gweithiau hyn yn ein gwahodd ni i drigo mewn gofodau rhwng ieithoedd ac ymgyfarwyddo â mathau anghyfarwydd o leisio gydag eraill ac ynon ni ein hunain. 

Mae In a thread of air yn gofyn i ni wrando ar eraill drwy eiriau llafar a synau anllafar, ystumiau, symudiad, dirgryniad, rhythm, ceryntau teimlad ac awyrgylchoedd. Mae'r arddangosfa’n ymgysylltu ag amleddau cyfathrebu mewn cyd-destunau unigryw, gan gynnwys ysbyty, clinig adsefydlu, therapi grŵp, a chymuned amgen i blant anllafar – gofodau lle mae ffyrdd o fod yn dod i stop ac yn cael eu hailgyflunio. Drwy gyfres o bortreadau clòs a chynnil, wedi'u ffurfio o’r gair llafar, ymadroddion a pherthnasau gofodol, gwelwn fywydau mewn cyflwr o newid, ac mae ffurfiau newydd o wneud synnwyr yn dod i'r amlwg.  

Yn Balayer - A Map of Sweeping (2014-18) rydyn ni’n profi cyfnewid geiriau a llif cyfathrebu rhwng pobl awtistig sydd heb arfer o siarad. Mae'r gymuned fach yma’n ymgorffori olion byw'r 'rhwydwaith' (réseau) a phrosiect gweledigaethol arbrofol a sefydlwyd gan y Ffrancwr Fernand Deligny (1913-1996), addysgwr, awdur a gwneuthurwr ffilmiau ym Monoblet (Cevennes, Ffrainc). Yma, roedd oedolion a phlant awtistig anllafar yn byw gydag oedolion, ‘presenoldebau agos', y tu allan i fframweithiau sefydliadol neu therapiwtig. Mae'r gosodwaith yn dangos cipolwg ar fywyd bob dydd yn y sefyllfa gyfoes, gan gynnwys dau o'r plant sydd bellach yn oedolion, sydd wrthi'n gwneud gweithgaredd creu marciau. Yn absenoldeb cyfathrebu llafar, mae'n eich annog i symud rhwng gwahanol gyweiriau gwybyddol a synhwyraidd. Mae'r trac sain ambisonig yn herio arferion gwrando ac yn creu polyffoni gofodol o rythmau, synau a symudiadau.   

Mae'r arddangosfa’n ymgysylltu â phobl sy'n siarad mewn gofodau o drawsnewid rhwng realiti a gaiff ei siapio gan newidiadau sydyn yn y corff neu'r meddwl. Rydyn ni’n cwrdd â nhw mewn deliriwm, mewn seicosis, neu ar y llwybr araf a gwydn at iachâd ar ôl digwyddiad iechyd mawr.  

Mae If I Knew What Giving Up Looks Like (2025) yn symud rhwng coma ac ymwybyddiaeth. Mae'n seiliedig ar ddeialogau gyda staff a chleifion ac ar arfer meddwl-corff-llais a ddyfeisiwyd yn benodol ac a gynhaliwyd gyda chleifion gan yr artist yng Nghlinig Adsefydlu Lippoldsberg (yr Almaen) rhwng 2019 a 2021. Yn y gosodwaith, gwelwn fywyd mewn newid sy'n addasu i allu corfforol a meddyliol sydd wedi'i newid yn radical, a phrosesau corfforol a meddyliol adsefydlu.  

Mae STILL LIFE BABEL (2025) yn cario tri llais a delweddau o gerfluniau gwellt bach, wedi’u gwnïo â phwythau meddygol, ac wedi'u taflunio dros bwll o olew petrolewm. Mae pob llais yn y gosodwaith yn ymgorffori bod rhwng cyflyrau seicig a’r realiti maen nhw’n eu cynhyrchu. Mae strwythurau iaith a gwellt yn dal at ei gilydd mewn ffyrdd bregus. Mae gwerthoedd yn cael eu gwrthdroi. Mae ystyron yn symud neu’n troi o fod yn bwyntiau cyfeirio cyfarwydd ac mae lleisiau yn llwybrau i’r byd ac i greu bydoedd. 

Mae gosodwaith newydd Stidworthy, In a thread of air (2026) a gyd-gomisiynwyd gan Chapter ac Oriel Matt’s, Llundain, yn canolbwyntio ar arfer grŵp dan arweiniad y therapydd o Sweden Iris Johansson. Caiff ei dull ei lywio gan ei chanfyddiad synhwyraidd a chymdeithasol, fel unigolyn awtistig a oedd yn anllafar nes iddi fod yn 12 oed. Mae'r gosodwaith yn dangos synau a darnau o’r broses therapiwtig, ac yn ymgysylltu â dimensiynau diriaethol ac anniriaethol y “gwaith go iawn” sy'n digwydd yn y cyrff a rhyngddynt.Bu i'r cyweiriau cyfathrebu hyn ac arfer Johansson siapio llwyfaniad ac iaith ffilmaidd y golygfeydd a recordiwyd dros dridiau mewn sesiwn Gwaith Meddwl Cynradd, yn 2025. Yn y gosodwaith, cânt eu cyfleu gan y rhyngchwarae rhwng llais, cyrff a delweddau tafluniol sy'n chwarae dros sgriniau anhryloyw a thryloyw.   

Hefyd i'w weld yn yr arddangosfa mae Iris [A Fragment] (2018), a ddechreuodd ddeialog hirdymor Stidworthy gydag Iris Johansson. Ffilmiwyd y gwaith yn Dahab, yr Aifft a Fagersta, Sweden, lle mae Johansson yn byw ac yn gweithio, rhwng 2017 a 2018.  

“Dw i’n dal i fod yn awtistig a bydd rhan ohona i bob amser yn anllafar.” Drwy lens canfyddiad awtistig Johansson, mae'r gwaith yn gofyn sut mae gwahanol ffyrdd o fod yn effeithio ar ein canfyddiad o agweddau craidd ar brofiad – ein cyrff, mannau ffisegol, perthynas gymdeithasol, gwneud synnwyr, a'n synnwyr o'n hunan.